Boem

Boem (fr. bohème) je osoba koja živi neregularnim, nekonformističkim, bezbrižnim životom. Obično se radi o umetnicima. Reč je izvorno označavala osobu iz Bohemije, tj. Češke.

Učmaloj pariskoj svakodnevici Cigani iz Češke, (Bohemie) bili su trn u oku i inspiracija, kako za koga. Ti nomadi slobodnog duha, predstavljali su sve ono što je suprotnost buržoaskom načinu života, a oni kojima se taj način nije dopadao poistovetili su sebe sa njima – odbacili šablone i norme, prigrlili tabue i nekonvencionalnost i stvorili pokret koji je bio nužni ventil za svakoga ko se gušio u represivnosti buržoaskog uštogljenog morala.

Mesto okupljanja boema postali su pariski kafei, najpre oni u centru grada, u Latinskoj četvrti, a kasnije na Monmartru i Monparnasu. Iz više razloga kafei (ili kafane) bili su idealno mesto za boeme. Najpre, tu su se oko okruglih stolova mogli okupljati i razmenjivati ideje i posmatrati sa podsmehom buržuje tokom dana, a noću se prepušati telesnim zadovoljstvima, društvu žena i pića.

 

Boemstvo je naziv za način života, koji označava individualni stav ljudi prema postojećem društvenom stanju. Progresivnost boemstva se ogleda u njegovoj pobuni protiv oveštalih i stagnantnih formi građanskog društva, traženju novih umetničkih formi, kao i u neprekidnoj borbi za slobodu umetničkog izraza.

Boemi se obično okupljaju u boemskim četvrtima velikih gradova, kao što su Montmartre i Montparnasse u Parizu, Greenwhich Village u New Yorku, Užupis u Viljnusu (Litvanija) ili Skadarlija u Beogradu.

Na malom prostoru, skadarlijske kafane postale su stecište onog društvenog sloja Beograda koji je bio nosilac umetničkog života prestonice.

U kafanama Dva jelena, Istok, Bandist i drugim, provodili su veći ili manji deo života mnogi pesnici, književnici, glumci, muzičari, novinari, slikari, domaći, ali i stranci, vezujući na taj način za Skadarliju svoj život, svoje stvaralaštvo i prisustvo.

U ovoj ulici su stvarali su i uživali poznati boemi: Zmaj, Ðura Jakšić, Tin Ujević, Drainac, Nušić, Sremac, Milovan Glišić, Janko Veselinović, Borisav Stanković, Domanović, Jakšić, Antun Matoš, Gustav Krklec, Jovan Cvijić... Bora Stanković je recimo, radeći kao službenik u pivari ''Bajloni'', napisao i objavio roman "Nečista krv".

Boemija je, ipak, mnogo više od kafane i pića, ali dobro ide i uz jedno i drugo.

Danas su Monmartr i Skadarlija postali sve ono što u boemskom duhu nisu smele. Ipak, uprkos raširenom verovanju, boemi se nisu ni izgubili ni promenili, pošto je prava boemija duhovni princip pobune i slobode, i nje će biti sve dok bude bilo neslobodnog sveta, lažnog morala i kukavičluka običnog čoveka – kao potreba da se sve to prevaziđe.